Teala şöyle buyurmuştur: "Doğrusu insanlar için ilk kurulan ev, Mekke'de âlemler için mübarek ve hidayet kaynağı olan Kâbe'dir. Orada apaçık deliller vardır. İbrahim'in makamı vardır. Kim oraya girerse güvenlik içinde olur. Oraya yol bulabilen insana, Allah için Kâbe'yi hacc etmesi gereklidir." (Âl-i İmran:96-97)

HACCIN TARİFİ

Hacc, Mekke'ye gitmeyi kasdetmektir. Çünkü tavaf ibadeti, sa'y, Arafat'ta vakfe ve diğer hacc menasiki, Allah'ın emrine icabet etmek ve onun rızasını kazanmak içindir. Hacc İslam'ın beş temel esasından birisi olup, dinin zarurî olarak bilinmesi gereken farzlarından biridir. Haccın farz olduğunu inkâr eden kâfir olup İslâm'dan dönmüş sayılır. Alimlerin çoğunluğunun kabul ettiği görüşe göre haccın farz oluşu Hicret'ten sonra altıncı senede olmuştur. Çünkü "Allah için hacc ve umreyi tamamlayınız" (Bakara: 196) ayeti altıncı senede nazil oldu. Bu ayette geçen "tamamlayınız" ifadesiyle hacc farzının başladığı murad edilmiştir. Alkame, Mesruk ve İbrahim Nehai'nin "Haccı ikame ediniz." şeklindeki kıraatleri bu görüşü kuvvetlendirmektedir. (Bu rivayeti Taberani sahih bir senedle nakletmiştir.) İbn Kayyım ise, haccın farziyetinin dokuz ve onuncu senede olduğu görüşünü tercih etmiştir.

HACCIN FAZİLETİ

Şari' hacc farizasını eda etmeyi teşvik etmiştir. Bu konuda gelen rivayetlerden bazıları aşağıdadır:

Haccın Amellerin En Faziletlisi Olduğu Hakkındaki Rivayetler
Ebu Hureyre (r.a.)'den rivayet olunduğuna göre o şöyle demiştir: Rasulullah sallahu aleyhi ve sellem'e "Hangi amel daha faziletlidir?"diye sorulduğunda Rasulullah sallahu aleyhi ve selem; "Allah'a ve Rasulüne inanmaktır." buyurdu. "Sonra hangisidir?" diye sorulunca; "Allah yolunda cihat etmektir." buyurdu. "Bundan sonra hangisidir?" diye sorulunca, Rasulullah sallahu aleyhi ve sellem "Kabul olunmuş (mebrûr) hac'dır." buyurdu. ("Hacc-ı Mebrur"; içine günah karışmayan hac'dır.) Hasan (r.a.): "Hacc-ı Mebrur; dünyada zahid olup ahireti isteyerek dönülen hac'dır." demiştir. Hasen bir senedle merfu' olarak rivayet olunduğuna göre hacc-ı mebrur, yemek yedirmek ve yumuşak kelâm konuşmaktır.)

Haccın Cihad Sayıldığı Hakkındaki Rivayetler
Hasan bin Ali (r.a.)'den rivayet olunduğuna göre; bir adam Nebi aleyhisselam'a gelerek: Ben korkak ve zayıf biriyim" deyince, Rasulullah da ona: "İçinde şiddet bulunmayan bir cihada (hacca) gel." buyurdu. (Hadisi Abdürrezzak ve Taberani rivayet etmiştir. Hadisin râvileri sika (güvenilir)dir.)
Ebu Hureyre (r.a.)'den rivayet olunduğuna göre Rasulullah sallalahu aleyhi ve selem: "Yaşlıların, zayıfların ve kadınların cihadı hacdır." buyurdu. (Hadisi Nesai hasen bir senetle rivayet etmiştir.)
Aişe (r.a.)'den rivayet olunduğuna göre; o şöyle demiştir: "Ya Rasullallah , cihadın en faziletli iş olduğunu görüyoruz. Biz kadınlar da cihada katılmayalım mı?" dedim. Bunun üzerine Rasulullah sallalahu aleyhi ve selem: "Fakat, cihadın en faziletlisi Hacc-ı Mebrur'dur." buyurdular. (Hadisi Buhari ve Müslim rivayet etmiştir.)
Buhari ve Müslim'in Aişe (r.a.)'den rivayet ettiklerine göre Aişe (r.a.) şöyle demiştir: "Ya Rasulullah, biz kadınlar sizinle beraber gazaya ve cihada katılmayalım mı?" dedim. Rasulullah sallalahu aleyhi ve selem: "Fakat cihadın en güzeli ve en iyisi Hacc-ı Mebrur'dur" buyurdular. Aişe (r.a.) demiştir ki; "Rasulullah'dan bu sözü duyduktan sonra, hacca gitmeyi terketmezdim."

Haccın Günahları Yok Ettiği Hakkında Gelen Rivayetler
Ebu Hureyre (r.a)'den rivayet olunduğuna göre o demiştir ki; Rasulullah sallalahu aleyhi ve selem şöyle buyurdu: "Kim Allah için hacc eder ve o esnada zevcesine yaklaşmaz, günah da işlemezse, anasından yeni doğmuş gibi günahsız olarak döner." (Hadisi Buhari ve Müslim rivayet etmiştir.)
Amr İbnül-As (r.a.)'dan rivayet olunduğuna göre o şöyle demiştir: "Allahu Teala İslam'ı kalbime koyduktan sonra Rasulullah'a gelerek "Ya Rasulallah, elini uzat ta seninle biatlaşalım" dedim. Bunun üzerine Rasulullah elini uzatınca, ben elimi geri çektim. Rasulullah "Ya Amr, ne oluyor sana?" deyince, "Ben de şart koşuyorum" dedim. Rasulullah "Neyi şart koşuyorsun?" diye sorunca, ben de "Bağışlanmamı", dedim. Bunun üzerine Rasulullah "Bilmiyor musun; müslüman olmak, önce geçen hataları yok eder, hicret, geçen günahları yok eder, Hacc da geçen günahları yok eder" buyurdular. (Hadisi Müslim rivayet etmiştir.)
Abdullah b. Mes'ud (r.a.)'dan rivayet olunduğuna göre, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Haccın ardından umreyi de yapın; ikisini birleştirin, çünkü körük, demirin, altının ve gümüşün kirini nasıl giderirse hacc ile umre de fakirliği ve günahları öylece giderir. Mebrur haccının da sevabı ancak cennettir."
(Hadisi Nesai ve Tirmizi rivayet etmiş, Tirmizi sahihlemiştir.)

Hacıların, "Allah'ın Evinin Ziyaretçileri" Olduğu Hakkındaki Rivayetler
Ebu Hureyre (r.a.)'den rivayet olunduğuna göre Rasulullah sallalahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Hacılar ve umre yapanlar Allah'ın evinin ziyaretçileridir. Eğer Allah'a dua ederlerse, Allah onların duasını kabul eder. Eğer Allah'tan mağfiret dilerlerse, Allah onları bağışlar." (Hadisi Nesai ve İbn Mace rivayet etmiş, İbn Huzeyme ve İbn Hibban da sahihlerinde şu lafızla rivayet etmişlerdir: "Allah'ın ziyaretçileri üçtür. Hacca giden, umre yapan ve gazi.")

Haccın Sevabının Cennet Olduğu Hakkında Gelen Rivayetler
Buhari ve Müslim'in Ebu Hureyre (r.a.)'den rivayet ettiklerine göre Ebu Hureyre (r.a) demiştir ki: Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Bir umre ikinci umreye kadar aralarındaki bir senelik günahlara kefarettir. Mebrur haccının mükafatı da ancak cennettir."
İbn Cureyc'in hasen bir senetle Cabir'den rivayet ettiğine göre Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Bu beyt (Kâbe) İslam'ın direğidir. Her kim hacc veya umre yapmak için bu beyti ziyaret ederse, Allah'ın kefaretine girmiş olur. Eğer Allah ruhunu alırsa onu cennete koyar, eğer ruhunu almaz da yaşatırsa onu mükafat ve ganimetle geri döndürür."

Hacda Nafakanın Fazileti
Büreyde (r.a.)'den rivayet olunduğuna göre o demiştir ki Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Hacc için hazırlanan nafaka, Allah yolundaki nafaka gibidir. Her dirheme yedi yüz misli fazilet verilir." (Hadisi İbn Ebi Şeybe, Ahmed, Taberani, Beyhaki rivayet etmiştir. Hadisin isnadı hasendir.)