HACCIN NASIL EDA EDİLECEĞİ

Hacı, mikata yaklaştığı zaman, bıyıklarından alması, saçlarını ve tırnaklarını kısaltması, yıkanması veya abdest alması, güzel koku sürünmesi ve ihram elbisesi giymesi müstehabdır. Mikata vardığı zaman, iki rekat namaz kılarak, Hacc-ı İfrad yapacaksa hacca, Hacc-ı Temettu yapacaksa umreye, Hacc-ı Kıran yapacaksa hacc ve umreye niyet eder. Bu ihram bir rukün olup ihramsız hacc ibadeti sahih olmaz. Ancak İfrad, Temettu, Kıran gibi haccın çeşitlerine niyet-i tayin etmek farz değildir. Şayet mutlak olarak niyet yaparak haccın hususi bir çeşidini tayin etmeyecek olursa, ihramı sahih olur. Bu kimsenin üç şekilden birisini yapması gerekir. Sadece ihrama girmekle yüksek sesle hacının telbiye getirmesi meşru olur. Her ne zaman yüksek bir yere çıkar, bir vadiye iner, bir kervanla veya bir kişiyle karşılaşırsa sabah vakitlerinde ve her namazdan sonra telbiye getirir.
İhramlının cimadan ve cimayı davet eden şeylerden, arkadaşları ve başkalarıyla atışmaktan, faydası olmayacak şeyler hakkında tartışmaktan kaçınması, kendisinin nikah yapmaması ve başkalarını nikahlamaması gerekir. Yine dikişli elbise vücudun her tarafını kaplayacak elbise ve topukların üstüne kadar ayaklarını örtecek ayakkabı giymekten sakınır. Başını örtmez, güzel koku sürünmez, saçları traş etmez, tırnaklarını kesmez. Mutlak surette kara avına saldırmaz. Harem-i Şerif'in ağaçlarını kesmez.
Mekke-i Mükerreme'ye gireceği zaman, eğer mümkünse, zahirdeki Zutuva kuyusundan yıkandıktan sonra en yüksek yerden Mekke'ye girmesi müstehabdır. Sonra Kabe'ye yönelerek meside giriş dualarını söyleyip giriş adabına riayet huşu ve tevazu göstererek ve telbiye getirerek Babü's-Selam'dan Kabe'ye girer. Kabe'yi gördüğü zaman ellerini kaldırır. Allah'ın fazlından isteyerek bu konudaki müstehab olan duayı okur. Başını Hacerü'l-Esved'e koyarak sessizce Hacerü'l-Esved'i öper veya el sürerek selamlar. Eğer el sürmeye veya öpmeye gücü yetmezse işaret eder. Sonra sünnet olan zikirleri ve Rasulullah (s.a.v.)'den gelen duaları okuyarak Hacerü'l-Esved hizasında durur.
Eğer ihramlı, Hacc-ı Temettu yapıyorsa, başını traş eder veya saçlarını kısaltır. Bununla umresi tamam olup ihramlı iken haram olanlardan kadın da dahil, bütün hacc mahzurları helal olmuş olur. Hacc-ı Kıran ve Hacc-ı İfrad yapan ise; ihramda kalır. Zilhicce'nin sekizinci günü Hacc-ı Temettü yapan, bulunduğu yerden ihrama girer. Temettu yapanla diğer ihramlı halleri devam eden Hacc-ı Kıran ve İfrad yapan hacılar, Mina'ya çıkarak orada geceyi geçirirler.
Güneş doğduğu zaman Arafat'a gider. Nemire mescidinin yanına iner, yıkanır, öğle ile ikindiyi imamla beraber cemi takdim yaparak (öğle vaktinde) kılar. Her iki namazı da kısaltır. (İkişler rekat kılar) Bu hüküm imamla beraber kılması kolay olan kişi içindir. Eğer imamla beraber kılması kolay değilse, gücü yettiğince cemi takdim ile namazları kısaltarak kılar. Arafat'ta vakfeye ancak zevalden sonra başlar. Arafat'ta kayalıkların bulunduğu yerde veya onlara yakın bir yerde vakfe yapar. Şüphesiz bu yer Nebi aleyhisselam'ın vakfe yaptığı yerdir. Arafat'ta vakfe, haccın en büyük bir rüknüdür.
Sonra tavafa başlar. Tavaf edenin ilk üç şavtta (turd) ihramını sağ koltuk altından çıkarıp sol omzuna atması ve remel (hızlı yürüyüş) yapması müstehabdır. Kalan dört şavtta ise normal olarak yürür. Her şavtta Rukn-ü Yemani'yi "Makam-ı İbrahim'i namazgah edinin" (Bakara: 125) ayetini okuyarak Makam-ı İbrahim'e yönelir. İki rekat namaz kılar. Sonra Zemzem kuyusuna gelerek Zemzem suyundan kanıncaya kadar içer. Bundan sonra Mültezem'e gelerek dünya ve ahiretle ilgili dilediği dua ile Allah'a dua eder.
Sonra Hacerü'l-Esved'i istilam ederek öper ve Safa kapısından "Safa ile Merve Allah'ın nişanelerindendir." (Bakara: 158) ayetini okuyarak Safa'ya çıkar ve oradan safa tepesine varır. Kabe'ye dönerek Rasulullah (s.a.v.)'den gelen dualarla dua eder. Sonra Safa'dan iner, dilediği zikir ve duayı yaparak sa'ye başlar. İki mil arasına geldiğinde ise süratini artırır. Sonra Merve'ye gelinceye kadar yürüyüşü yavaşlatır. Merve tepesine çıkarak dua ve zikirde bulunur. Kabe'ye döner. İşte bu birinci şavttır. Hacının, yedi şavtı tamamlayıncaya kadar bu şekilde yapması gerekir. Bu sa'y tercih edilen görüşe göre vacib olup hepsini veya bir kısmını terk edene kurban vacib olur.
Rahmet dağında çıkmak gerekmediği gibi, sünnet de değildir. Gece oluncaya kadar kıbleye dönerek dua, zikir ve yalvarmaya devam eder. Gece olunca Müzdelife'ye inerek akşam ve yatsı namazlarını cemi tehir ile (yatsı vaktinde) kılar ve burada geceyi geçirir. Sabah olunca Meşar-i Haram'da durur, sabah aydınlanıncaya kadar Allah'ı çokça zikreder. Cemreleri attıktan sonra dönerek Mina'ya gider. Meşar-i Haram'da durmak vacib olup terkinden kurban lazım gelir. Güneş doğduktan sonra yedi taşla Cemre-i Akabe'yi atar. Sora eğer imkanı varsa kurbanını keser. Saçlarını traş eder veya kısaltır. Traş olmakla, kadın dışında kendisine daha önce haram olan şeyler helal olur.
Sonra Mekke'ye dönerek ifada (farz olan) tavafını yapar. İfada tavafı haccın bir rüknu olup kudüm tavafını yaptığı gibi bu tavafı yapar. Bu tavafa aynı zamanda ziyaret tavafı da denmiştir. Eğer Hacc-ı Temettu yapıyorsa, tavaftan sonra sa'y yapar. Eğer Hacc-ı İfrad veya Hacc-ı Kıran yapıyorsa, zaten kudum tavafından sonra sa'y yapmıştı. Tekrar sa'y yapması gerekmez.
Bu tavaftan sonra kadın da dahil her şey kendisine helal olur. Sonra Mina'ya dönerek orada geceyi geçirir. Mina'da gecelemek vacib olup terkinden kurban gerekir. Zilhicce'nin onbirinci günü güneş zevale geldiği zaman üç cemreyi atar, önce Mina'yı takip eden cemreden başlar, sonra orta cemreyi atar. Taş attıktan sonra dua ve zikir yaparak vakfe yapar. Sonra Cemre-i Akabe'yi taşlayarak orada vakfe yapmaz. Her cemreye güneş batmadan önce yedi taş atması gerekir. Onikinci günü de aynen bunun gibi yapar. Sonra onikinci günü güneş batmadan önce Mekke'ye inmekle, orada kalıp onüçüncü günü şeytanı taşlaması isteğine bağlıdır. Şeytan taşlamak vacib olup tereden kurban kesmeye zorlanır.
Mekke'ye dönüp memleketine dönmek istediğinde, veda tavafını yapar. Bu tavaf vacibidir. Veda tavafını terk edenin, eğer dönmesi mümkünse ve mikat mahallini de geçmemişse, veda tavafını yapmak için Mekke'ye dönmesi gerekir. Eğer dönmezse, bir koyun kurban keser.
Özetle: Buraya kadar geçen bilgilerden öğrenildiğine göre, hacc ve umre ile ilgili vazifeler şunlardır:
Mikat'tan ihram'a girmek, tavaf, sa'y ve traş olmakla, umreyle ilgili vazifeler biter. Bu vazifelere Arafat'ta vakfe, şeytan taşlamak, ziyaret tavafı, Mina'da gecelemek, kurban kesmek, traş olmak veya saçları kısaltmak ilave edilince hacc vazifeleri de bitmiş olur. İşte hacc ve umre vazifelerinin özeti bunlardır.